الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
14
تفسير مجمع البيان (فارسى)
مقصود بدنبال مطالبى كه پيامبر بايد بر آنها قرائت كند ، مىفرمايد : وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ : مقصود از نزديك شدن تصرف است . البته تصرف در مال هيچكس نمىتوان كرد . لكن علت اينكه فقط از تصرف در مال يتيم منع مىكند ، اين است كه او نمىتواند از خود دفاع كند و به همين جهت است كه افراد بىبند و بار ، در مال آنها بيشتر طمع مىكنند ، تنها بيك شرط تصرف در مال يتيم مجاز است و آن در صورتى است كه تصرف كننده ، راهى نيكوتر و پسنديده تر انتخاب كند . در باره اينكه منظور از اين راه نيكوتر ، چيست ؟ اختلاف است : 1 - مجاهد و ضحاك و سدى گويند : منظور اين است كه مال را بوسيلهء تجارت ، افزايش دهند 2 - ابن زيد و جبائى گويند : منظور اين است كه قيم به اندازهء خوراك خود از روى آن بر دارد ، نه پوشاك 3 - مقصود اين است كه مال را نگهدارى كند تا يتيم بزرگ شود . حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ : تا وقتى كه به نيروى خود برسد . در بارهء معناى آن اختلاف است . شعبى گويد : مقصود بالغ شدن است . برخى گويند : مقصود هيجده ساله شدن است . سدّى گويد : منظور سى ساله شدن است . لكن بوسيلهء آيهء « حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ » نسخ شده است . ( نساء 6 : يتيمان را بيازماييد تا وقتى كه به سن زناشويى برسند ) ابو حنيفه گويد : هر گاه به 25 سال رسيد ، مال را به او تسليم مىكنند . قبل از اين سن ، در صورتى كه رشد نداشته باشد ، نمىتوان ما را به او تسليم كرد . برخى گفتهاند : حدى براى سن او نيست ، بلكه هر گاه به سن بلوغ رسيد و عقل او كامل شد و معلوم شد كه براى حفظ مال رشد كافى دارد ، مال را به او تسليم مىكنند اين قول اقوى است . تنها بلوغ يتيم ، براى تسليم مال به او كافى نيست . نظر قرآن كريم اين است كه تصرف به غير احسن هنگامى رواست كه يتيم از نظر بلوغ و عقل و رشد ، بمرحلهء كمال رسيده باشد . در اين صورت مىتوان مسئوليت حفظ مال را به او واگذار كرد و لو اينكه تصرف « غير احسن » باشد ، اما در غير اين صورت ، حتماً بايد بطور « احسن » در مال او تصرف كرد . چنان كه مىفرمايد : « وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً وَ بِداراً أَنْ يَكْبَرُوا » ( نساء 6 : مال آنها را از روى